X
تبلیغات
جغرافیا و برنامه ریزی شهری - مفاهيم اصلي جغرافيا
منوي اصلي

برچسب ها

آخرین مطالب

امکانات دیگر

مفاهيم اصلي جغرافيا
نویسنده : ربانی و اسدی موضوع : شنبه سیزدهم آذر 1389

يكي از نتايج كليدي تاكيد بر فضاي جغرافيايي روش هايي هستند كه از طريق آن سطح زمین ترسیم می شود. نقشه ها، کارتوگرافی  و اخيرا تصاوير ماهواره اي از طريق مقياس و اشكال کیفیت و قابلیت یافته اند ابزار كار بيشتر تحليل هاي جغرافيايي است.

براي نقشه برداران و كارتوگراف ها فضا مطلق است و علم ترسيم فضا با جزييات صحيح است.

جغرافي دانان با مشكل بنيادين رسم سطح كروي زمين بر روي كاغذ سطح و فرايند تلخيص اين پروسه براي توليد نقشه روبرو شدند. پيامد مشخص چنين وضعي يك مصالحه بود، فقط يك انتخاب وجود داشت يا فاصله درست و دقيق يا مساحت درست اما هر دوي آن ها با هم قابل دسترسي نبودند.توليد نقشه هاي اوليه مركاتور در قرن 16 كه در آن قطب نما هميشه جهت صحيح را نمايش مي داد پايه اي براي نقشه كشي ارائه داد.

جغرافيدانان انساني دريافتند كه فضا غالبا از طريق ضوابط نسبي نمايش داده مي شود براي كسي كه قصد رفتن به مغازه دارد 20 مايل پياده روي واقعا يك مانع است اما براي كسي كه ماشين دارد اين فاصله براي او اهميتي ندارد فاصله ها غالبا از طريق دسترسي و شرايطي كه عوارض سطح زمين در آن موثر است تصور مي شوند. نواحی  مسطح راحت تر از دامنه هاي پرشيب مديريت مي شوند ممكن است جاي بحث باشد كه فواصل خطي اندازه گيري شده كه خود معني دار نخواهند بود مگر اين كه از طريق شرايطي از اين نوع موقعيت و طول و عرض صلاحيت لازم را به دست آورند.

مكان مفهوم اصلي ديگر جغرافيا است. مكان مستقل از فضا نيست زيرا مكان داراي مساحت پهنه و قلمرو است مکان شكلي از فضاي كران دار (محدود به مرز) است مكان ها در مقياس هاي مختلف به كار برده مي شود از يك ناحيه يا كشور گرفته تا مساحت يك محله يا خانه، بنابراين مكان جستجو براي مرز، لبه و حد است كه شامل قلمرو تعريق شده و شناخته شده است. وقتي ما تفاوت بين مكان ها توصيف مي كنيم ممكن است تاكيد بر مرزهاي طبيعي همانند رودخانه و رشته كوه ها باشد اما مرزها همچنين مي تواند از تصميمات انسان  و تصميم گيران سياسي كه قصد تعريف و شناسايي نواحي سياسي (استان ها) و يا اتمام قلمرو هاي نزاع بر انگيز را دارند تنظيم شود. مرزهاي طبيعي هميشه واضح (بدون ابهام) نيستند و درس هايي از تاريخ به ما نشان مي دهد كه بيشتر منازعه ها و برخوردها در نتيجه تعريف قطعات نسبتاً كوچكي از زمين بالا رفته است. جغرافيا همچنين شامل نقشه ها و تصاوير ذهني است كه مكان ها را موضوعي تعريف مي كند.

براي مثال استقرار محله ها ممكن است به دليل خواست آن ها براي ترسيم مرزهاي خانه هايشان يا ساختن نقشه ذهني شهرشان باشد كه در آن زندگي مي كنند.مردم خصوصاً و غالباً معاني شخصي را به مكان ها نسبت مي دهند همانند مكان هايي كه آن ها كودكي خود را در آن گذرانده ند يا مكان هايي كه وقايع خاصي را د ر ذهن تداعي مي كند. مردم مختلف از مكان هاي مختلف ممكن ست سطوح يكساني از سطح زمين را به طرق مختلف تفسير و درك كنند.

به صورت مختصر اين معاني در مورد مكان ها وجود دارد اين معاني ممكن است ناقص و احساسي باشند كه به راحتي نمي توان آن ها را اندازه گيري كرد به عنوان مثال توجه فزاينده به مكان هاي ادبی كه خواه دليل افسانه ها يا مكان هايي كه نويسندگان در آن كار و يا زندگي مي كردند مورد توجه واقع مي شوند، چنين مكان هايي تعداد بي شماري بيننده به خود جذب مي كنند كه حداقل به محيط هاي ساختگي و شخصيت هايي كه در آن ها اسكان داشته اند و زندگي واقعي نويسندگان را نشان مي دهد علاقه مندند. به عنوان مثال هاورز در يوكشاير كه خانواده لابرونتي در آن زندگي مي كردند، بيننده هاي زيادي را به خود جذب مي كند اما بيشتر جذابيت آن به خاطر نزديكي خانه هاي مورس است كه در واقع شخصيت هاي ساختگي افسانه اي هيچ تكليف و كازرين ارنشاو در آن پياده روي مي كردند به طور مشابه ژان فول،  (كاب) «اسم مكاني كه خانواده cobb در آن زندگي مي كنند» در لايم ريگس «نام يك ناحيه» را با دادن معني جديد بعد از تبديل كتابش به فيلم را جذابيت بخشيد و روح تازه ي بخشید.

اين مثال ها تنوع در مفهوم مكان را بيان مي كند. مكان مي تواند ناحيه اي به مساحت دقيق روي زمين باشد همانند يك ميدان يا جنگل. مكان همچنين مي تواند تصوير ذهني فردي باشد يا يك موقعيت خوب تعريف شده كه با معاني خاصي به آن رمق داده مي شود. میدان بازي هاي فوتبال يا ديگر رشته هاي ورزشي مي تواند هر دو جنبه مكان را داشته باشد ميدان ها دقيقا قابل اندازه گيري و تعريف شده اند و اما مي تواند يك مكان تجسمي باشد كه يادآور دستاوردهاي مهم است و همچنين سازنده بخشي از حيات فرهنگي هزاران نفر است.

محيط سومين مفهوم پايه اي جغرافيا است كه تفاسير واضح بسياري دارد. محيط طبيعي است اما محيطي که به وسيله انسان اشغال شده معاني وسيعتري دارد. محيط همانند مكان در برگيرنده ادراكات و آروزهاي انساني است همچنين شاخص هاي بيوفيزيكي (زيست- فيزيكي )كه قابل اندازه گيري و قابل ترسيم است اشكال سطح زمين و فرايندها بر روي آن وضع مي شوند، هر دو بعد طبيعي و انساني بخشي از ماهيت وجودي جغرافيا هستند.

به طور مشابه روابط دو جانبه بين محيط طبيعي و انسان هميشه به عنوان موضوع كليدي بوده و مانده است . در طول زمان تاكيد بر هر كدام از جنبه هاي روابط انسان و محيط طبيعي تغيير كرده است، از عقايد پيشين كه بر محدوديت هاي قطعي محيط طبيعي بر انسان تاكيد داشت تا هشدارهاي جدي در مورد تاثير انسان بر محيط طبيعي. موضوعات اخير در مورد پايداري، حفاظت از محيط ،پرتوكل هاي كاهش سوراخ لايه ازن، كنفرانس ها و جلسات در رابطه با كاهش مصرف سوخت هاي كربني همگي دلالت بر الزام فهم و تصور اين روابط كليدي است. جغرافيدانان بايد فقط بر ديد كل نگر تاكيد كنند و آن ديدي است با اهميت روزافزون در جهاني كه موضوعاتي چون تغييرات محيطي و جهاني شدن مهم و برجسته شده اند.

 جغرافیا

مفاهيم هسته اي سه گانه جغرافيا فضا، مكان و محيط. ماهيت جغرافيا،(قسمت سایه زده) حاصل تجمع تنوع فضايي روي سطح زمين با تمايزات مكان ها و كنش هاي متقابل بين مردم «انسان» و محيط شان است. سه مفهوم هسته اي فضا، مكان و محيط مي توانند به عنوان  رابطهای مرکزی جغرافيا تعريف شوند. رابطی که موضوعات را با هم نگه می دارد و به آنها معنی می دهد.

بر گرفته از کتاب   

Geography؛ a very short introduction

 

انتشار دانشگاه آکسفورد

ترجمه طاها ربانی( درحال ترجمه)

 


درباره ما

سایتهای مفید

مدیریت سایت: طاها ربانی و صالح اسدی
SCImago Journal & Country Rank